¿Kunas taqi mandamientonakat nayrïrixa?
¿Kunas taqi mandamientonakat nayrïrixa?
Marcos 12:28
qillqatanxa, “Escribanakat maynïristi jutasinxa,
jupanakar parltʼasir istʼasaxa, jupanakarux sum jaysatap amuyasax jisktʼäna: “¿Kawkïris taqi kunat
sipansa nayrïr (Prote) kamachixa?”
Prote (πρώτη) ukax janiw mä ordenado
sarnaqäw sañ munkiti, jan ukasti mä chika taypin wali
wakiskir sarnaqäw sañ muni. 12 jaljan 29-30 jiskʼa tʼaqanakanjja, “Jesusajj akham sänwa: “Israel, istʼam” sasa. Tatitu
Diosasax mä sapa Tatituwa:
Tatitu Diosamarux taqi chuymamampi (kardias καρδίας), taqi
almamampi (psyche ψυχῆς), taqi
amuyumampi (dianoias διανοίας), taqi ch'amamampi
munasim (Isquios ἰσχύος): akax
nayrïr kamachiwa.』
Pusi yänakaw akan
uñsti.
Cardias uka pachpa arurakiw 1 Tesalonicenses 3:13 qillqatan apnaqasi. 『Tukuykamax chuymanakamxa
(cardias)jan juchani qullan kankañampi sayt’ayañapawa,
Dios Awkisan nayraqatapanxa, Jesucristo Tatitusan taqi qullananakapampi jutañapkama
(parousia).』Cardias
ukax ajay chuymawa. Parousia ukax adviento sañ muni,
ukat iglesiankirinakax Jesusan aka Uraqir payïr kuti
jutañapjamaw amuyapxi. Ukampis Cristox qullan jaqinakan chuymapar mantatapa
(payïr jutäwipa) ukat qullan jaqinakan chuymapan lurat templon ukankatapat uñacht’ayi.
Ukhama, Cardias ukax machaq jaqin janchipan ajay tuqit amuyt’atawa.
Psyque ukax almawa.
Ukajj awk taykat katoqapki uka almatwa parli. Aka almax mä almawa,
ukax jiwañapawa. Kunjamatix isinak mayjt’ayañax
ukhamarakiw nayrir almax (nayra jaqi) Jesusamp chika ch’akkatatäñapa.
Ukhamax ukax(taqi almamampi) nayra jaqir ch’akkatañ sañ muni.
Dianoias sat chachajj
Efesios 2:3 qellqatanwa qhanañchasiraki. 『Jupanak taypinx taqiniw nayra
pachanx jañchin munañanakapamp aruskipt'apxta, jañchin munañanakap
phuqhasa (Dianoias); ukatsti mayninakjamarakiw colerasiñan
wawanakapäpxäna.』
“Jañchin munañanakapa” (θελήματα τῆς σαρκὸς καὶ τῶν διανοιῶν) sasaw
jaqukipasi, ukax griego arunxa “kuntï jañchisa,
amuyunakapas munapki” sañ muni. Niyakejjay uka amuyujj jañchit
jutchejja, jañchin amuyupawa. Jañchin jaqejj janiw
Diosar uñtʼkaspati. Ukampis
jatha phatañ uñachtʼäwinxa, kunjamtï yapuchirix chʼama uraqi yapuchki, jathanak yapuchki ukat achunak jikxatañatakix yapuchki ukhama, ukax amuytʼasirïñwa amuyañasa ukat Diosan
reinop jikxatañasa sañ muni.
Isquios ukax ch’ama,
autoridad ukat ch’ama uñacht’ayi. Jesusarux Dios Awkiw munañanïñ churi.
Mateo 11:27 qillqatanxa, “Taqi kuns Awkixax
katuyitu, janiw khitis Yuqarux uñt’kiti, jan
ukasti Awkikiw uñt’i; janirakiw khitis Awkirus uñt'kiti, jan ukasti
Yuqakiw uñt'i, khitirutix Yuqax uñt'ayañ munki
ukaru.』Santo
jaqinakax Cristot uka pachpa ch'ama katuqapxaraki. Ukaw amtañasatak
sistu, khitinakatï munañanïpki uka santonakajj Diosat jutapjjatapa.
『Ukat payïri(Deutero:Deuteros)
uñtasitawa,
mä arunxa:
Jaqi masimarux juma pachpar uñtataw munasiñama.
Ukanakat sipan jukʼamp jachʼa kamachinakajj janiw utjkiti.』
Deutera (δευτέρα) ukax jutïr sañ muni.
Diosar munasiñaw jukʼamp wakiskirejja,
ukampis jaqe masinakar munasiñaw jukʼamp wakiskirejja. Munasiña (agapao) aruxa,
cruzan jiwatampi jiwat ajayu jaktayaña sañ muni. Iyawsirix Jesusamp mayakïsin cruzan
jiwatap iyawsi, mayakiw jaktawayxi, machaq alma katuqaraki, ajayux wasitat
jaktxi, ukhamatwa Diosan reinopax iyawsirin chuymapan utt’ayasi.
Ukaw Diosar munasiñajj sañ muni.
Ukar puriñatakikix,
kunjamtï yapuchirix uñacht’ayaski
ukhama, maynix ch’ama jañchin jaqir (dianoias) sartayañapawa, Diosar jikxatañapawa,
nayra almat jiwañapawa (mortificar al alma Psyque), ukat machaq isimp isthapt’asiñapaw
amuyunakapampi ajayu (cardias: ajayun amuyunakapa). ). Ukhamarakiw agapao ukax
kunapachatix iyawsirinakax jaqi masinakapar (iglesiankirinakar) pachpa kamachir
amuyt’ayapki ukat jiwat ajayunak jaktayapki ukhawa.
Jesusax mä qillqirin
jiskt’äwipar jaysañjamaw arsüna, ukat jichhakiw nayrax jiwatat jaktañ tuqit arsüna.
Jesusajj akham sasaw qhanañchäna: “Janiw
judionakajj amuyapkäna ukham jañchin jaktäwipäkänti, jan ukasti alma (ajayumpi almampi) jaktayañawa.
Ukhamasti, Jesusax mä uñtasitaw pusi arunak parläna, ukhamatwa almax
jaktani ukat Diosan munasiñapsa qhanañchäna.
Ukampis escribajj akham
sänwa: “Escribasti
juparojj sänwa: “Walikiwa, yatichiri, cheq parltajja, mä sapa
Diosaw utji” sasa. ukatsti janiw yaqhax utjkiti, jupat sipansa:”
Judionakan pʼeqtʼirinakapasa,
sacerdotenakas escribanakas Diosaruw taqe chuyma creyipjjäna, jupaw leyinak churäna, ukat Jesusar
parlir istʼasajja, uka jaqejj
cheqpach Mesiasätapjja chuymapan
amuyapjjpachänwa. Bibliajj mayj
mayja arunakampi parlkchejja, judio pʼeqtʼirinakan creyipki uka Diosajj Jesusajj creyipki uka Diosat sipansa
mayjawa sasaw qhanañcharaki, jupanakajj
pachpa Diosaparuw creyipjje. Mä sapa Diosajj
utjatapajj qhanawa, ukampis sapa mayniw mayj mayj creyipjje. Jichhürunakanjja,
iglesiankir taqeniw mä Diosar creyipjje.
Ukampis munat Diosar creyipjjtwa sapjjani ukhajja, ¿kunas
pasaspa?
Ukajj janiw mayjäkiti,
kunattejj “Moisesajj Sinaí qollun mandamiento
qalat lurat tablanak katoqir saraskäna ukhajja,
jaqenakajj qorit lurat vaca idolo lurasaw Diosar loqtapjjäna” sasa.
Humanismo, legalismo ukat gnóstico amuyunakax
yaqha religionanakar uñtasitaw bendicionanakaru
ukat fortunanakar iyawsäwiparjamax yaqha
Diosar uñstayi.
『Ukat taqi chuymampi(Cardias),
taqi amuyt’awinakampi(Syneseos), taqi almampi, taqi ch’amampi(Isquios)
munasiñaxa, jaqi masiparu jupa pachpa munasiñaxa, taqi
kunat sipansa juk’ampiwa phichhantat sacrificionaksa, sacrificionaksa』(Marcos 12:33)
Cardias ukax ajay
chuyma sañ muni, Syneseos ukax ajay tuqit yatiña sañ muni,
Isquios ukax Diosat jutir ch’ama sañ muni. Uka
escribajj Jesusan milagronakapwa uñjpachäna ukat
Diosan Reinopat kunayman toqenakat parlir istʼarakpachäna. Sapa uru jakawipansa, uywa sacrificio tuqi mä warmin wawanakapan arsutapat lup’iskäna. Uka Mesiasäkaspas ukhamwa
amuypachäna, mä arunjja, arsut wawajj uka warmin wawanakapawa. Janis uk sum qhanañchkchïnjja, Nicodemo
chachjamarakiw Diosan Reinop wal munpachäna.
『Ukat Jesusax wali amuyump
jaysatap uñjasax sänwa: —Janiw Diosan reinopat jayankktati —sasa. Ukat
uka qhepatjja janiw khitis jupar jisktʼañsa ajjsarkänti.』(Marcos 12:34)
Jesusajj akham sänwa: “Mä
escribarojj akham sänwa: ‘Diosan Reinopatjja janiw jayankkti’ sasa” sasa,
Diosan Reinopajj jakʼankjjewa sañwa muni, ukampis jichhajj janiw mä
enemigorjam jutkiti. Diosan reinopar puriñatakejja,
iyawsäwip jaytasaw Jesusar
jutapjjañapa. Uka tiemponjja,
judaísmo religionat jaqsuñajj jiwañjamaw uñjasirïna. Mä sarnaqäwiwa, ukax niyas jan lurañjamawa.
Ukajj kunjamtï jichhürunakan
yatichäwinakar wal munapki uka iyawsirinakajj yatichäwinakat
jitheqtapjjani ukhajja, ajay toqen jiwapjjaniw sasin amuyapki ukar uñtasitawa.
Qullan jaqinakax jichha cruzan jiwatapar jan iyawsapkani ukat jichha jaktäwiru
chuymanakapan jan iyawsapkani ukhaxa, janiw Criston payïr jutäwipax
chuymanakapan utjkaniti. Ukatxa taqiniw kamachi tuqir tukupxi. Khitinakatix
kamachinkapki ukanakax Diosan churki uka kamachinak sum phuqapxañapawa,
ukat mä kamachis pʼakintapxani ukhaxa,
juzgatäpxani. ¿Kawkïris ajlliñasa? Ukaw suma yatiyäwinakaxa.
Uka tiemponjja, mä escribajj
wali amuyumpiw jaysäna ukat Jesusajj Diosan Reinopajj janiw jayankkiti sasaw säna,
ukampis jichhürunakan jila parte iglesiankirinakajj janiw sum qhanañchapkiti.
Ukajj Juan 14:21 qellqatat kunjamsa amuyasi uk laykuw ukham lurasi. 『Khititix kamachinakax katuqki,
ukat phuqki(τηρῶν), jupaw nayar munaskitu, khititix nayar munaskitu ukax Awkijan
munatapawa, nayasti juparux munaskä, jupar uñacht'ayarakï.
Nayrïr
mandamientotjja, Jesusajj akham sänwa: “Jesusajj
akham sänwa: “Israel, istʼam” sasa. Tatitu Diosasax mä sapa Tatituwa:
Tatitu Diosamarux taqi chuymamampi, taqi almamampi, taqi amuyumampi, taqi
ch'amamampi munasim: akax nayrïr kamachiwa.』
Diosar munasiñajja,
cruzan jiwataparu ukat jaktäwipar iyawsaña sañ muni.
Ukhamasti, khitinakatix nayan kamachinakax utjki ukanakax Jesusax Juanan
Evangeliopan arski ukanakax cruzan jiwatapata ukhamarak jaktäwiparu
iyawsirinakawa.
Ukat 『khitinakatix jupanakar
phuqhapki』 khitinakatix cruzan ukat jaktäwir
iyawsapki ukanakawa. Terón (τηρῶν), “manqhaña” sasin
jaqukipata, ukax mä línea de defensa ukar saykataña, arxataña ukat
estado ukar uñjaña sañ muni. Ukax janiw Biblian kamachinakaparjam phuqañ sañ munkiti,
jan ukasti cruzan jiwatapa ukat jaktäwipat amuytʼañasa ukat jan chhaqhañapatak jarkʼaqañasa. Amtäwix jupanakan
amuyunakapat jan jaltxañapataki.
Jichhürunakanx juk’amp jach’a jan walt’awix legalista interpretación ukat aplicación ukax “mandamientonakar
phuqhaña” sañ muni. Kamachix Diosar munasiñawa ukat jaqi
masinakamar munasiñawa, ukampis kamachinak tuqit yatxatirinakax sapxiwa, jumatix Diosar
ukat jaqi masinakamar jan munasksta ukhaxa, janiw kamachinak phuqasktati sasaw
sapxi. Munasiñax kamachinak phuqañ sañ muni, sañax janiw
sum amuyasiñakiti. ¿Akapachankir iglesianjja, ¿khitis Diosar munasiñampi ukat
jaqe masipar munasiñampi sum uñji, mä leyinak istʼapkaspa ukhama? ¿Munasiñatakejj kuna
kamachinakas utji? Reglamentonakax utjchi ukhaxa, ¿kunas ukan
utji? Jupanakatï kamachinak sum phoqapjjta sasin sapjjaspa ukhajja, ¿kunatsa
ukham sapjjaspa? ¿Khitis jupanakpachar jan pantjasir munasipxatap arsu? ¿Chiqapunit
ukham siski uka jaqix jan pantjasir phuqaski? Uka tuqit jaysañ yant’apxäta ukhax
legalista ukhamäpxtawa.
Apocalipsis 14:12
qillqatanxa, 『Akanwa
qullan jaqinakan pacienciapax: akax Diosan kamachinakaparjam phuqirinakawa,
Jesusan iyawsäwiparus phuqhapxi.』Jilïr iglesian
pastoranakapax uka arunak mä juk’a qhanañchapxi,
qhipa pachanakanx utjani uywanaka ukat uywanaka. Tʼaqesiñaw jutani sasaw sapjje, ukaw jaqenakarojj idolonakar yupaychapjjañapatak waytʼani, ukampis
creyentenakajj Diosan mandamientonakap phoqañatakejj
jan jaytjasaw Jesusar confiyapjjañapa sasaw sapjje.
Ukhamasti, niyakixay Diosan kamachipax Diosar ukat jaqi masinakapar munasiñächixa,
iyawsirinakax uk phuqapxañapawa. Pastoranakax
sapxiwa, niyakixay iyawsirinakax jaqirjam jan imañ
puedipkchixa, Diosax Qullan Ajayu khitasaw imaspa sasaw sapxi. Ukatwa,
mandamientonak phoqirinakax Diosan noviapäpxaspa,
ukat machaq alaxpacharu ukat machaq oraqer mantapxarakispaw sasaw qhanañchasi.
Ukax kunatix “kamachinak
phuqhañax” kamachirjam qhanañchatawa. Ukham
lurasaxa, kuna tuqitsa kuns lurañax “kamachañawa” sasaw
amuyapxi. Apocalipsis 22:7 Uñtapxam, nayax
jank'akiw jutta, kusisiñaniwa khititix aka
libron profecian arsutanakap phuqki(theron).』Akanx griego arun “imantapxam” siski uka
aruxa theron satawa. Mä arunxa, jark’aqaña, uñjaña sañ muni.
Qhispiyasiñ aruxa,
Jesucriston cruzan jiwatapata, jaktatapata jark’aqañawa,
janirakiw iyawsäwi chhaqhayañakiti. Herejía ukax uñstawayiwa kunatix utjiw khitinakatix ukax legalista ukham uñt’ayapki
ukanaka.
Herhejenakajj Tunka
Mandamientonak phoqañatakejj mandamientonak phoqañwa apnaqapjje. Mä arunxa,
kamachirjam sarnaqaskakiñäni. Diosan Tunka
Mandamientonak (Ley) churatapat amtapax phuqañatakiw chʼamachasiñapa, janiw sum phuqañjamäkiti, uk amuyañawa, Diosar “jucharar jaqïtwa” sasin
arsuñawa, ukat uka warmin wawanakapat jutir Cristor uñtañawa. Ukajj
“aka jachʼa animala lanti Mesiasajj” walja kuti jiwayañ toqew
jutani sasaw confiyaña sañ muni. Ukampis Jesusajj jakkäna uka tiempon
judionakan pʼeqtʼirinakapajja, uka leyijj legalismo satawa sasaw waljanejj qhanañchapjjäna, ukat cheqpach
phoqañaw wakisi sasaw sapjjäna.
Jichhürunakansa,
teología tuqit yatichäwinakanxa, Jesusan
istʼasirïtapata ukat jan kuns lurasaw istʼasirïtapat parlir uñjsna.
Teólogos
ukanakax akham sapxiwa: “Activa obediencia
ukax Cristox juchararanakatakix kamachirjam phuqhatapa sañ muni, wiñay jakañatakix mä condición ukhama;
tʼaqhisiñasa jiwañasa, taqe chuyma istʼasiñapatakiw yanaptʼi; Cristox kamachirjam sarnaqäna ukat mä uywatar uñtasit sarnaqäna, ukax jan istʼasirïñ tuqitwa yanaptʼistu.
Cristianismo taypinsa, activo ukat pasiva istʼasir
tamanakaw utji, yaqhepasti uka contraw saytʼasi.
Iyawsirinakatakix uka
kamachix mä markan jan ukax sarnaqañ kamachirjam amuyañax ch’amawa,
Diosax Sinaí qullun israelitanakar churäna. Uka nayrasa,
Diosajj jaqenakar siskäna uka kamachinakaw
utjäna.
Kamachix Diosan yatiyäwipawa, Diosan
reinopan wiñay chiqa yatichäwipa, ukat jakañamp
qhispiyasiñampiw utji. Iyawsirinakax kamachi tuqiw jakañsa
qhispiyasiñsa jan jikxatapkani ukhaxa, janiw mayjäkiti ley
moral ukat sapa markan kamachinakaparjama, ukax phuqhañapawa.
Iyawsirinakax ukham amuyapxchi ukhaxa, ¿kunas
kamachirjam sarnaqañax jakañ jikxatañatakisa ukat qhispiyasiñatakisa? Mä iyawsirix
kamachin utjki uka contenidonak jan amuykchi ukat kamachin kamachinakaparjam
legalismo ukham uñjaspa ukhaxa, jakañat qhispiyasiñat jayarst’ataw sañjamawa.
Jesusax
siskäna
uka kamachix kun sañs
muni, ukax Diosar munasiñawa
ukat jaqi masinakar munasiñawa,
ukax chiqpachanx Jesusan cruzan jiwataparu ukat jaktäwipar iyawsañawa. Khitinakatix kamachirjam uka
tuqit arsupki, kamachinak phuqhañat
sipanx juk’amp
askiwa sapxiwa, janiw kamachinak phuqhañax kun sañs muni ukx amuyapkiti.
“Mamandamientonak phuqam” sañ muni, chuymaman kamachinakar jarkʼaqaña. Jichhürunakan
iglesiajj kʼari yatichäwinak
jan iyawskchejja, kʼari yatichäwinakat
parlir jaqenakas jan ukajj griego arut Bibliat sipansa mayj mayja Bibliat jan
sum amuytʼir jaqenakas utjchi ukhajja, ¿kunas yaqhajj kʼari
yatichäwinakat sipansa?
Comments
Post a Comment