Nazareo ukat Nazaret markankir Jesusa

 Nazareo ukat Nazaret markankir Jesusa

 

Jueces 13:1-5 『 Israelan wawanakapax wasitat Tatitun nayraqatapan jan walinak lurapxäna. Tatitux pusi tunka maraw filisteonakan amparapar katuyäna. Ucatsti mä jaqew utjäna, jupasti Zora satänwa, jupasti Danes familiat jutirïnwa, jupasti Manoé satänwa. Warmipasti jan wawanïkchïnsa, janiw wawanïkänti. Tatitun angelapaw uka warmir uñstäna, ukatsti sänwa: —Jichhax jan wawanïtawa, janirakiw wawachasktati, ukampis usurïta, mä yuqall wawa wawachaskäta —sasa. Jichhasti achikt'asipxsmawa, jan vino umañamti, machjayir umañasa, janirak kuna q'añunaksa manq'añamäkiti. janiw kuna navajas p'iqiparux purinkaniti, wawax purakapatpachaw Diosatakix nazareo ukhamäxani, Israel markar filisteonakan amparapat qhispiyañ qalltarakini.』

Números 6:5 qillqatanxa, mä chachatï mä qhawqha tiempo nazareo jaqjam jakañ munchi ukhaxa, janiw uka tiempon ñikʼutap khuchhuqkaspati. Ukampis normal jakäwipar kuttʼjjäna ukhajja, pʼeqep chʼoqtʼasiñwa puedjjäna. Ukampis janiw ukhamäkänti, mä chachajj wawatpach nazareot uñtʼatäjjäna ukhajja, janiw jakäwip tukuykam pʼeqep khuchhuqañ puedkänti, kunattejj jiwañapkamajj wiñayatak nazareo jaqëñapänwa.

Hebreo arun ‘Nazir’ siski uka arojja, nazarita arut uñtasitawa, uka sutijj ‘Nazar’ siski uka arutwa juti, uka arojj ‘qollanar tukuyaña, qollanar tukuyaña, yaqhachatäña’ sañ muni, ukat ‘qollanat yaqhachatäña’ sañ muni. Nazareonakatak uka kamachinakxa Números 9:12 qillqatanwa parli, ukat israelitanakax Sinaí qullut janïr sarxapxän ukhaw Moises tuqi Diosax churäna. Nazareonakajj janiw uva achut fruta manqʼapjjañapäkänti, janirakiw machjayir umañas umapjjañapäkänti, janirakiw ñikʼutapsa khuchhuqapjjañapäkänti, janirakiw mä jiwat cuerpor jakʼachasipjjañapäkänti. Mä qhispiyasiñ sarnaqäwit uñjasaxa, uka nazareo kamachinakax Jesucristor uñtasitawa, jupax Dios nayraqatan mä jan pantjasir sacrificiot luqtasïna. Qhip qhipa taripiri Sansón chachan sarnaqäwipax Davitaruw uñt’ayasi. Ukat Davidax Jesucristoruw kuttʼaski.

Juezanakajj utjkäna uka tiempon kunanakatï utjkäna ukajj jila partejj “idolonakar yupaychaña ukat yaqha markanakar mantatapata, Israel markan jachʼat arnaqasitapata ukat Diosan juezanakar uttʼayasa mayitanakapatwa” parli. Ukampis kamachi contra arnaqasiñat sarnaqäwix janiw Jueces 13 qillqatan uñstkiti, ukat Gedeonax 40 marakiw suman jakasïna sasaw sapxi. Gedeon qhipatxa, Abimelec ukat Jefté tuqiw sumankañ arux chhaqtawayxäna. Jueces 13:1 qillqatanxa, janiw sumankañax utjkiti, janirakiw Diosar arnaqasiñas utjkiti. Filisteonakan nuwasipkäna ukat apnaqapkäna uka taypinjja, sumankañäkaspas ukhamwa israelitanakajj amuyapjjäna.

Filisteonakajj mä jaqenakäpjjänwa, jupanakajj piratanakjamaw jakasipjjäna, Mediterráneo lamar qota jakʼanwa chika taypin negocionak lurapjjäna. Sansonax janïr naskäna ukhasa, Israel markax filisteonakampi tʼaqhisiyat uñjasiskäna. Ukat Sansonax 20 marakiw filisteonakan juezjam irnaqäna, Sansonat qhipatsa filisteonakax Israel markar tʼaqhisiyasipkakïnwa. Ukampis Samuelun apnaqäwip tukuyarojj filisteonakan tʼaqhesiyatapajj mä jukʼa tiempotakïtap amuytʼasajja, jichhakamajj niya 40 maranakäkaspas ukhamwa amuysna. Uka qhepatjja, Israel marka apnaqkäna ukhasa filisteonakajj Israel markar tʼaqhesiyasipkakïnwa, David reyejj jupanakar atipjkäna ukhajja, qhepatjja filisteonakan tʼaqhesiyatapajj tukusjjänwa. Ukanjja, juezanakan tiempopajj Davidan tiempoparuw saraski sasaw qhanañchi.

Salomonan tiempot qhepatjja, Israel markajj pä tʼaqaruw tʼaqatäna, Jeroboam chachajj alay toqenkir pʼeqtʼiriw qorit lurat vaca idolonak luräna, maynirojj Betelar ucharakïna, maynirusti Dan markaruw ucharakïna. Dan sat chachajj idolonakan santuariopäkaspas ukhamwa sasispa. Danjipa markanxa, Manoah sat jaqiw uñsti. Manoé chachajj Noé chachat amtayistu. Ukan amuyupax samarañawa. Uka jachʼa colerasiñajj Diosan yoqanakapampi, jaqen phuchanakapamp casarasiñapänwa. Ukajj ajay toqet wachuq jucha lurañawa, ukanjja, khitinakatï promesa jathanïpki ukanakampejj janiw arsut jathanïpki ukanakamp chiktʼasipjje. Akax kunjamsa Diosax Diosar umampi taripäna, kunattix Diosarus idolonakarus luqtapxänwa, ukat Noé chachampi familiapampix arca tuqiw qhispiyatäpxäna. Qhispiyasiñax samarañawa. Ukampisa, juezanakan tiempopanjja janiw samarañajj utjkänti. Jan samartʼañajja, Diosan jan utjaña sañ muni.

Manoé chachan warmipajj jan wawanïkchïnsa, Diosaw purakap jistʼaräna. Mariajj Joseamp casarasiñatak casaraskäna ukhajja, janïr casaraskasajj janiw wawanïkänti, ukampis Diosajj Qollan Ajayun chʼamapampiw usurtayäna. Infertilidad ukax mä yuqall wawar jan wawanïtapat sañ muni ukat Israel markan kunjamäskis uk uñachtʼayi. Jaqinakax yuqall wawanakanïpxañapawa, ukhamat generacionanakar sarantañataki. Ukampisa, Diosax mä yuqall wawa churäna uka jan wawani warmiru. Manoé chachan warmipat qalltasa, Sansónkama, Mariat Jesucristokama. Sansón sutix qhana sañ muni. Juan 1:1 qillqatanxa, romanonakan apnaqäwipax ajay tuqit chʼamaktʼkäna ukhaxa, Jesusax mä qhanaruw tuküna.

“Iyawsäwin nayra awkinakaparu, Yuqan yatiyatapaxa, janiw mä yuqall wawanïñ puedipkänti” ukax janiw Manoé chachan warmipakikiti, jan ukasti Abrahaman Sara warmiparu, Samuelan Ana taykaparu, Juan Bautisir Elisabet taykaparu, Jesusan María taykaparus puriraki. Lucas 1:31 qillqatanxa, “uñtapxam, purakamanxa usurïta, mä yuqall wawa wawachasïta, ukatsti JESUS sasaw sutichäta” sasa.

Jichhürunakanx iglesiax warminakawa, jupanakax janiw usurïkaspati. Warmixa chachampiw jikisiñapa. Génesis 2:24 ukat Efesios 5:31-32 qillqatanakan sarnaqäwipax uka mayachtʼasiñ tuqitwa qhanañchi. 『Ukatwa mä chachax awkipa, taykapar jaytanukuni, ukat warmipampiw mayachasini, panpachaniw mayakïpxani. aycha. Akax mä jach'a imantatawa: ukampis Cristot iglesiat arsta.』 Iglesia ukax janiw iglesia lurañ sañ munkiti, jan ukasti qullan jaqinakat sañ muni. Kunatix santu (warmi) Cristo (chacha) ukamp jikisi, paninix taqpach mayakïpxiwa. Ukat yuqall wawanïpxarakispawa. Ukaw evangeliosa ukat qhespiyasiñasa. Apocalipsis libron 12 jaljanxa, mä yuqall wawaw yuritayna, ukat dragón (Supaya) warmin yurïwiparux jarkʼaqi.

Maynir tukuñax mä kunaw iyawsirinakan chuymapan lurasi. Mä templox chuyman luratawa, Santox sacerdoteruw tukuwayi ukat templor mantaraki, ukat kunapachatix Cristox kutt’anki ukat chuymapan templor mantani ukhaxa, paniniw jikisipxi.

Isaías 54:1 qillqatanxa, “Jan wawachasir jaqi, qʼuchtʼam; q'ucht'asim, jach'at art'asim, jan usurïksta, ch'usa jaqin wawanakapax juk'ampiw jaqichat warmin wawanakapat sipanxa, sasaw Tatitux saraki.』 Aka chiqan jaysäwix akawa 『Jan axsaramti; Janiw phinq'askätati, janirakiw p'inqachaskätati; Janiw p'inqachatäkätati, waynäkasin p'inqachasitamat armasxätawa, janirakiw viuda kankasin jisk'achatätapat amtasxätati. Luririmax chachamawa; Taqi ch'aman Tatituw sutipax; Israelan Qullan Qhispiyirimampi; Taqi aka uraqin Diosapaw satäni.』

Diosajj “filisteonakan apnaqäwipan Israel markajj Diosar yupaychañ toqet jan chʼamanïki” sasaw jaqenakar yatiyäna. Kunjamtï Israel markax sapakix Diosar yupaychañ tuqit jan wawanïñat qhispiñjamäkixa, ukhamarakiw Diosar yupaychañ tuqit mä yuqall wawas yurispa sasaw Bibliax qhanañchi. Ukax janiw qhispiyasiñax utjkiti sañ muni. Mä virgen warmejj mä yoqall wawa ususiñapajj ajay toqet qhespiyatäñap uñachtʼayi. Isaías 7:14 qillqatanxa, “Ukhamasti Tatitux mä unañcha churapxätam; Uñtapxam, mä virgen tawaqux usurïniwa, mä yuqall wawachasiñapataki, Emanuel sutimpi.』

Reglamentorjamajja, “nazareo jaqëñatakejja, janiw vino umañapäkiti, ñikʼutap khuchhuqañapäkiti, ni mä jiwat cuerporus llamktʼañapäkiti” sasa. Nazir sat chachajj uva yapumpiw uñtʼasi. Mä qhawqha tiempon uvas alinak jan podaña sañ muni. Levítico 25:5 qillqatanxa akham siwa: “Uka yapuchañamatxa janiw yapuchkätamti, janirakiw uva achunaksa jan sum apthapkätati, uka marax uraqin samarañ marawa” sasa.

Salmo 104:15 qillqatanxa akham siwa: “Vinox jaqinakarux kusisiyi” sasa.

Deuteronomio 14:26 qillqatanxa, “Uka qullqi churäta kuntix almamax munki ukataki, vacanakataki, ovejanakataki, vinotaki, machjayir umañataki, jan ukax kuntix almamax munki ukanakxa, ukat ukan manq’añamawa janïr... Tatitu Diosama, jumasa, utamankirinakasa, kusisipxätawa,』

Ukax sañ muniwa, Tabernáculo Fiesta ukan vino umañax walikïskiwa. Tabernáculo ukax samarañ sañ muni. “Noé chachajj arcat mistusaw mä carpan jakasïna, vinompiw machjasïna” siski uka arunakajja, samarañ sañ muni. Khitinakatix samart'apki ukanakax vino umapxaspawa, ukampis jan samart'ir jaqinakax janiw vino umapkaspati. Kunatsa santonakax Santa Comunión ukanx vino umapxi ukax samart’apxi. Khitinakatix bautisatäpki ukanakax Santa Comunión ukan chikanchasipxi, ukampis khitinakatix jan samart’apki ukanakax janiw Santa Comunión ukan chikanchasipxañapäkiti.

Mateo 26:29 qillqatanxa, “Ukampis sapxsmawa, janiw jichhat uksarux aka uva achu umkäti, Awkixan apnaqäwipan jumanakamp chika machaq umañkama” sasa. Mä arumax janïr cruzan jiwkasax Santa Comunión ukan kimsa kuti vino umañ tukuyasaxa, Jesusax janiw pusi vaso vino umañ munkti sasaw säna. Pascuan vino lanti machaq vino umañ munta sasaw säna. Ukhamasti, aka escena toqew Jesucristojj nazareo jaqëtap uñtʼayasi. Nayra vinojj tʼaqhesiñanakan vinopänwa, ukampis machaq vinojj kusisiñ vinowa, fiestan vinopawa. Uka vinojj umaruw vinor tukuyi. Apocalipsis 3:20 qillqatanxa, “Uñtapxam, punkun saytʼataw liqtʼaskta, khititix arup istʼani, ukat punku jistʼarasini ukhaxa, nayaruw mantä, jupamp chikaw manqʼä, jupasti nayamp chikaw manqʼä” sasa. Jesusajj akham sänwa: “Noviojj jumat apanukutäni ukhajja, ayunapjjam” sasa, ukampis noviamp chika casarasiñ fiestar mantapjjäta ukhajja, vino umapjjäta.

Vinojj samarañ uñachtʼayi. “Khititejj jan samartʼki ukajja” ayunatawa, ukampis samartʼki ukajj vino umaraki. Nazareo jaqëñajja, jan samartʼañwa uñachtʼayi, Israel markajj ukhamarakiwa. Biblianjja, “janiw machjasiñamäkiti” siski uka arunakajja, Diosar yupaychañ toqet jan samarañ sañ muni. Nazir (nazaret) sat aruxa, niya Nazar (Nazaret) arut uñtasitawa.